YENİ DOĞAN BEBEKLERDE EN SIK GÖRDÜĞÜMÜZ DAVRANIŞ, HIÇKIRIK VE HAPŞIRMADIR.
Hıçkırık karın boşluğuyla göğüs boşluğunu ayıran diyafram kasının kasılmasıyla oluşur. Bu kasılma sonucunda ise ses telleri birbirine yaklaştığı için hıçkırık sesi çıkar.
HIÇKIRIK
Yeni doğan bebeklerse özellikle ilk aylarda sıkça ama 1-yaşa kadar arada görülen hıçkırık, normal reflekslerdendir. Bebeğin doyduğunu, midenin büyümesi ve sindiriminin gelişmesinin yolunda gittiğinin de göstergesidir. Genellikle beslenme sonrası midesi dolduğunda, gazı çıkarılmadığında, hava yuttuğunda, ani sıcaklık değişikliğinde, heyecanlandığı zamanlarda olmaktadır.
Halk arasında da hıçkırdığı zaman söylenen” içi genişliyor” sözü de bir bakıma doğrudur. Çünkü anne karnında da bebeğin 4. ayından itibaren başlayan hıçkırık, ilk solunum hareketidir. Doğduktan sonra hıçkırması kalp ve akciğerlerin de gelişmesine yardımcı olur. Bebeklerin rahatsızlık duymadığı hıçkırık çoğunlukla ebeveynleri rahatsız eder. Bazen bebek hıçkırık sebebiyle uykuya geçemiyorsa yutkunmasını sağlamak diyafram kasının ani spazmını geçirir. Geçmediği durumlarda parmağınızı limona sürerek bebeğinize tattırın, hiç bilmediği ekşi, ani bir tat şoku yaşar. Bu nedenle bir saniye nefesini tutar. Diyaframın spazmı açılır, böylece hıçkırık geçer.
HAPŞIRMA
Hapşırmaysa, hele banyo sonrası sürekli olmuşsa etrafınızdaki insanların “bebek üşüttü, hastalanıyor” endişesiyle sizi tedirgin eden davranışlarına yol açar. Ev ekstra ısıtılır, sıcak ortamda “banyo yaptı, hapşırdı, hastalanacak.” diyerek kat kat giydirilir, şapkalar takılır. Ve bu kadar sıcak ortam evdeki nem oranının azalmasına, havanın kurumasına sebep olur. Kuru hava bebeğin solunum yollarındaki mukozayı kurutur. Bu nedenle çatlaklar oluşur ve mikroplar bu mukoza çatlaklarına yerleşerek bebeği hasta eder. Hastalığın sebebi ise “banyo yaptı hapşırdı, üşüttü, hastalandı…” olur. Ondan sonra anne kış aylarında hastalanıyor düşüncesi ile bebeğine haftada bir gün banyo yaptırır.
ÜŞÜTME, HASTALIK SEBEBİ DEĞİLDİR, HASTALIĞA SEBEP OLAN MİKROPTUR.
Hapşırmaysa bebeğin minicik burnunun içindeki tıkanıklığı size bildiren, burnunun açılmasına yardımcı olan bir refleks harekettir. Bebeklerin o minik burun delikleri kolayca tıkanır ve nefes alma zorluğu yaşarlar, hatta meme ememezler. Çünkü ağzı ile emerken burnundan da nefes almalıdır. Bana birkaç sene önce yeni doğum yapmış bir anne telefon açmıştı “ Ayşe hemşire, sizin bir seminerinize katılmıştım, emzirmeye çok rahat başladım, hiç sorun olmadı ancak iki gündür bebeğim emmiyor, sütüm de çok iyi, doktorla konuştuk o bize sütünü çek, biberonla ver dedi, ama biberon da almıyor, kaşıkla veriyoruz” dedi. Bana gelmelerini istedim, belki bir hata yapıyorlardı, birlikte emzirmeyi deneyelim diye düşündüm.
Geldiklerinde bebeğin nefes sesinden burnunun tıkalı olduğunu anladım. Burnuna serum fizyolojik damlatıp, burun aspiratörüyle temizleyince bebek büyük bir açlıkla annesinin memesini yaklaşık bir saat boyunca emdi!!… Anladığınız gibi bebekler bizim gibi elleri ile ve yıkayarak burun sekresyonunu çıkaramadıkları ve kış aylarında da sümüğün kuruyarak kabuklaşması tıkanmaya yol açar. Hatta kapı açılıp yeni biri geldiğinde bile hapşırarak tepki verirler. Minnacık ve hassas burunları yeni geldikleri bu dünyanın toz ve kirliliği ile çabucak tıkanır. Bu sebeple de sık, sık serum fizyolojik ve burun aspiratörü kullanarak burnunu temizlemek onun rahat nefes almasını ve emmesini sağlar. Çoğunlukla yatar durumda olması ve burun sekresyonunun genzine doğru akması bazen hırıltılı nefes almasına sebep olur, bu hırıltı sizi korkutmasın onlar bizim gibi öksürerek genzinde ki sekresyonu temizleyemezler bu durum da yine serum fizyolojik uygulaması nefes alışındaki hırıltıyı giderir.
NEZLE OLMASI DURUMUNDA
Nezle olması halinde ise durum hassas. Çünkü bebeklerin östaki borusunun genze açılımı geniş ve östaki yolu kısadır. Genelde yatar pozisyonda olduğu için burunda nezle olmasından ötürü artan sekresyon bu yola akar. Hatta yapışır ve oradan mikroplar, bakteriler çoğalarak bir kulak enfeksiyonu başlar.
Kulak iltihabı küçük bebeklerde sakıncalı bir durumdur. Çünkü kulak beyne yakın bir organ olduğu için iltihap beyin zarı meninkse atlayarak, menenjite yol açar. İşte nezle olan bebeğinize her saat başı bol serum fizyolojik kullanarak yapacağınız burun yıkama işlemiyle, sekresyonun koyulaşıp yeşil renge dönüşmesini ve kulak yoluna yapışmasını önlersiniz. Ayrıca yatağının başı tarafına yastık koyarak yükseltin ki sekresyon kulak yoluna geçmeden aşağı aksın. Bu dönem de kakasında biraz mukus görmeniz mümkündür, telaşlanmayın, burnunda ki sekresyon kakasıyla dışarı atılır.