Main Menu

Yeni Eklenenler

Ebeveynin işlevi

3 Aralık, 2019

Çocuklar ve korkuları

2 Aralık, 2019

Bize Ulaşın

Erkeklik ve babalık üzerine..

Shares
Read Carefully

 

Erkeklerin sahip olduğu önemli toplumsal rollerden biri babalıktır. Genellikle erkekler, erkeklikle ilgili öğrendiklerini babalık yaparken de kullanmaktadır. Bir başka deyişle “nasıl bir erkekse, öyle bir baba” olmaktadır. Yani eğer o zamana kadar mahallede sert ve “delikanlı” tavırları ile bilinen bir erkekse, baba olduğu andan itibaren sert, otoriter baba olma ihtimali artmaktadır. Ancak baba olmanın getirdiği değişim erkeğin hem duygu hem düşünce/değer dünyasını doğrudan ve yoğun olarak etkiler. İşte bu ana kadar erkeklik rollerini hiç sorgulamayan erkek erkeklik/babalık konusunda konuşmaya daha açık olmaya başlar. Çünkü yaptığı davranışlar sadece kendisini değil, sorumluluğunu hissettiği çocuğunu da etkileyecektir. Kısaca çocuk ve baba olmak erkeklik deneyiminin, davranışlarının değişimi için çok önemli bir etki yaratır ve fırsat barındırır diyebiliriz.

Şimdi babanın çocuğun hayatındaki etkisine biraz bakalım. Psikolojide ünlü “bağlanma kuramını oluşturan John Bowlby bebeğin yaşama bağlanmak için ona bakım veren bir yetişkinle ilişki kurmasından bahseder. Eğer bebek yaşamın ilk yıllarında, kendisine yakın ilgi gösteren, ihtiyaçlarına duyarlı, bakım veren bir yetişkinin olmasının, bebeğin dünyaya olumlu, güvenli bir algı geliştirmesinde ve yaşam boyu ilişkilerinde kendine ve çevresine güvenli bir kişilik geliştirme olasılığını artırdığını belirtmektedir. Bowlby bu bağlanma türüne “güvenli bağlanma” ismini vermiştir. Güvensiz ya da yetersiz bağlanma türlerinden biri olan “kaçınmalı bağlanmada” bebeğe bakım veren kişinin bebeğin duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını ihmal etmesi sonucu bebeğin güvende hissetmemesi ve bağlanmakta zorluk yaşamasıdır. Bir diğer güvensiz bağlanma türü olan “kaygılı bağlanmada” ise bakım veren bebeğin ihtiyaçlarına bazen duyarlı yakın davranıp bunları karşılarken zaman zaman ihmal etmektedir. Bu durumda ise bebek bir karmaşa yaşamakta ve sonraki ilişkilerinde de bağ kurmakta zorlanmaktadır.1 Bowlby teorisinde bakım vereni ve ilk bağlanma kişisini anne olarak tanımlamaktadır. Ancak başka uzmanlar hem geçmişte hem de son zamanlarda tek bir bağlanma kişisi yerine birden çok güvenli bağlanabilecek kişiler olmasının bebek için çok daha olumlu olabileceğini belirtmişlerdir. Özellikle babanın da güvenli bağlanma oluşturmasının çok mümkün ve hatta gerekli olduğu düşünülmektedir. Örneğin Aslıhan Tokgöz Onaran makalesinde2 Harvard Üniversitesi’ndeki doktora tezine dayanan “Bebeğin Babası ile İlişkisi: Deneysel Kanıtlar” başlıklı yazısında belirttiğine göre M. Kotelchuck3, bebeklerin hem anneden hem de babadan ayrıldıkları zaman ayrılık kaygısı belirtileri gösterdiğini kanıtladı. Bu araştırmadaki bebekler ebeveynin cinsiyetinden bağımsız olarak hem anne hem babası ile bağ kurabildiğini” belirtmektedir.

Yaşamın sonraki yıllarında çoklu ve özellikle anne ile birlikte babayla da bağlanabilen çocukların yaşamdaki zorluklara daha dayanıklı, ilişkilerinde daha çok tatmin yaşayan bireyler olduklarını belirtebiliriz. Örneğin yine Aslıhan Tokgöz’ün makalesinde Alman bilim insanı Grosmanın yaptığı araştırmadan bahsedilmektedir. Dr. Grossman ve ekibi 20 yıla yayılan bir süreçte 2005 yılında tamamladıkları ve 2008 yılında revize ettikleri araştırmalarındaki tespitlerine göre güvenli bağlanmada sadece duygusal hassasiyetin değil “oyunculuk” ve bebeğin keşif duygusuna izin vermenin ve oyun sırasında duygu düzenlemelerine (yönetmelerine) destek sağlamanın yetişkinlik yaşamına olumlu katkıları olduğunu belirtmektedirler.4

Yukarıda bahsedilen verilerin yanı sıra ebeveynliğin gerektirdiği şefkat, rehberlik, örnek olma, bakım, koruma gibi beceri, duygu, düşüncelerden oluşan olumlu ebeveynlik tutumunu geliştirmeyi babalar da istemektedir. Anne Çocuk eğitim Vakfı’nın (AÇEV) 2018 yılında yaptığı Türkiye Babalık araştırmasında babaların %92si çocukları çok sevdiği için baba olmak istediklerini belirtmektedir. Ancak araştırma sonuçları babaların %58’inin baba olduğunda ne yapacaklarını bilmediklerini göstermektedir. Bu nedenle araştırma raporunda yetkin ve etkili babalığı “ilgili babalık” olarak tanımlanmış ve ilgili babalık için üç temel etkende babaların beceri, bilgi kazanması gerektiği belirtilmiştir:5

1. Bakım: Babanın çocuğun bakımından kendini sorumlu hissetmesi, çocuğun bakımını, beslenmesini sağlaması, okul, hastane, kurs bakım süreçlerinde etkin olması

2. Kontrol: Babanın uygun yöntemlerle kural sınır oluşturması, olumlu davranış kazandırması ve çocuğu birey olarak kabul etmesi

3. Yakınlık: Babanın, çocuğun duygularına önem vermesi çocuğuna karşı yakınlık ve sevgi göstermesi Babanın, çocuğuyla birlikte geçirdiği zamandan babanın da mutlu olması çocuğu ile oyun oynaması, çocuğun gelişim alanlarına yönelik oyun ve etkinliklere yapması, yönlendirmesi

1 Bowlby, John. (1969). Attachment and loss: Attachment. Vol. 1. New York: Basic Books (2.ed 1982).
2 Onaran, Aslıhan (2018) http://www.attachmentparentingturkiye.com/babalar-ve-bebekleri-bilim-ne-diyor/

3 Kotelchuck, M (1972), The Nature of the Child’s Tie to His Father. Doktora Tezi, Harvard University, Cambridge, MA, ABD.

4 Grossman, K., Grossman K. E., Kindler, H., Zimmerman P. (2008). “A wider view of attachment and exploration: The Influence of Mothers and Fathers on the development of psychological security from infancy to young adulthood.” J. Cassidy & P.R. Shaver eds., Handbook of Attachment: Theory, Research and Clinical Applications (2nd ed, pp 857-879), NY: Guilford Press.

5 http://ilkisbabalik.acev.org/wp-content/uploads/2017/06/ilgilibabalikyoneticiozeti.08.06.17.web_.pdf

Serkan Kahyaoglu Klinik Psikolog – Porta Eğitim Danışmanlık

Leave a reply

Yeni Eklenenler

Ebeveynin işlevi

3 Aralık, 2019

Çocuklar ve korkuları

2 Aralık, 2019

Haber Bülteni

Bültenimize kayıt olun ve bizden haberdar olun.

Kayıt olarak Yasal Metnimizi kabul etmiş sayılırsınız.

Top