Main Menu

Yeni Eklenenler

Bize Ulaşın

Ek besinlere geçiş

Shares
Read Carefully
Anne sütü ile beslenen bebeklere 6. ayda ek besinlere başlanır.

Anne sütünün tadı annenin yediklerine göre değişir. Bu nedenle anne sütü ile beslenen bebekler ek besinlere geçişte daha az sorun yaşarlar.

6.aydan itibaren bebeğin enerji gereksinimi sadece mamalarla veya anne sütü ile çoğu kez yeterli olarak karşılanmaz. Anneden aldıkları demir ve çinko depoları 6 ay civarı tükenir.6. aydan itibaren çene ve dil koordinasyonunu giderek artması da ek besinlere geçişi kolaylaştırır. Ek besinlerin tanıtımı 7 aydan sonraya bırakılırsa bebek bu besinleri reddedebilir.

Ek besinlere ne zaman geçilmeli?
  • Ek besinlere çok erken başlamak bebeğin daha az anne sütü almasına yol açarak anne sütünden daha az yararlanmasına sebep olur. Çiğneme becerisi 4. aydan önce gelişmez.
  • Ek besinlere geçişin uzunca bir süreç olduğu akılda tutulmalı ve bebek az yediği veya isteksiz olduğu zamanlarda anneler telaşa kapılmamalıdır.
  • Bebeğin hem yemek ritüeline alışması ve sosyalleşmesi; hem de yavaş yavaş yeni tatlar tanıması için 5 -5,5 aylıktan itibaren sofraya alınıp kızartma ve baharatlı gıdalar dışındaki sebze yoğurt gibi gıdaların –bebek istekliyse- tattırılması önerilmektedir.

  • Bebekler muhafazakardır. Bu nedenle bebeğin bir gıdayı sevip sevmeyeceğini anlamak için aralıklarla 8-10 kez denenmesi uygundur. Ek besinlere başlama konusunda farklı ekollerin farklı uygulamaları olduğu akılda tutulmalıdır. Ek besinlere geçiş süreci birebir doktorunuzla paylaşacağınız bir süreçtir. Bizim ilettiğimiz bilgiler öneri niteliğindedir.
Ek besinlere hangi gıdalar ile başlanılmalıdır?
  • Bebeğe ilk başlanacak gıdalar sebze ve meyvelerdir. Yurt dışında bazı merkezlerde tahıl önerilmektedir. Ama tahıllı mamalar genellikle vanilya ve şeker içerdikleri için bebekler daha sonra doğal tatlar olan sebze ve meyvelere daha zor alışmaktadır.
Ek besinlere geçiş süreci nasıl olmalıdır?
Ne kadar miktarlarda nasıl sunmak gerekir?

Ek gıda başlanırken en önemli iki prensip ek gıdaları küçük miktarlarda başlayıp giderek arttırmak ve iki yeni gıda arasında olabilecek gıda reaksiyonlarını gözleyebilmek için 4-5 gün zaman bırakmaktır. Bebek oturur pozisyonda beslenmelidir. Besinler kaşıkla verilebilecek kıvamda olmalıdır. Emmeye alışık olan bebek ilk kez kaşıkla beslendiğinde kaşığı-kaşıkla yemeyi bilmediği için- diliyle itebilir. Bu durum besin reddi olarak değerlendirilmemelidir. Yeni besinleri aç karnına ve gündüz öğünlerinde denemek önerilir.

Alerjik reaksiyonlara karşı neler yapılmalıdır?
  • Elma ve/veya şeftali püresi, pirinç unu ile hazırlanmış muhallebi ve yoğurt ilk başlanacak ek besinlerdir. Alerji yapma riski olan turunçgiller, yumurta, ekmek, balık ilk verilecek ek besinler arasında yer almaz. Çilek, kivi gibi tropikal meyveler de 8 aydan sonra ve dikkatle denenmelidir.
  • Sebze püresi, meyveler posalı olarak yenebildiği andan itibaren verilebilir. Başlangıçta havuç, patates, pirinç ve yağ eklenerek hazırlanır. Zaman içinde maydanoz, kabak, ıspanak kereviz, karnabahar gibi sebzeler  -3 ila 5 gün aralıklarla- eklenebilir. Sebze çorbası yaparken olabildiğince mevsim sebzeleri kullanılmalıdır. Pırasa ve taze fasulye gibi sebzeler püre haline getirilmeleri zor olduğu için erken dönem sebze pürelerine konmazlar. Baklagil grubu 7-7,5 aydan sonra önerilir. Patlıcan besleyici değeri olmadığı ve bol nikotin içerdiği için; bakla ise nadir bir hastalık olmakla birlikte favizme yol açabileceği için önerilmez.

  • Sebze çorbası başlandıktan sonraki 1-2 hafta içinde bebeğin anne kaynaklı demir depoları da tükendiği için demirden zengin gıdalar beslenmeye eklenir. Kırmızı et, tavuk etinin beyaz olmayan kısımları ve karaciğer(1-2 hafta aralıklarla 1 köfte kadar) diyete eklenebilir.
  • Yumurta sarısı, kuru baklagiller demirden zengin ama emilimi düşük besinlerdir. Bu besinlerdeki demirden daha iyi yararlanmak için C vitamininden zengin domates, turunçgiller , acı olmayan sivri biber gibi besinlerle birlikte tüketilmesi önerilir. Yeşil yapraklı sebzeler de demir kaynakları arasındadır. Örneğin sebze çorbasına 1 yaprak ıspanak veya pazı konabilir. Yeşil yapraklı sebzeler bekletildiğinde nitrit oluşumunun artacağı unutulmamalı ve yeşil yapraklı sebzeler günlük tüketilmelidir.
  • Anne sütü ile beslenen bebeklere 3 öğün, anne sütü almayan bebeklere is 5 öğün ek besin verilebilir. Ek besinler 4-7 ay arası püre; daha sonrasında ise ezilmiş-parçalanmış olarak verilmelidir. Çocukların pütürlü yemeleri için dişe ihtiyaçlarının olmadığını ; damaklarını kullanarak pütürlü besin alabileceklerini akılda tutmak gerekir. Bu nedenle bebeğe pütürlü gıda vermek için diş çıkmasını beklemek gereksizdir. Anneler gıdaların çeşitliliğinden sorumludur. Miktara karar verecek olan bebeklerdir. Bebeğinizi belli miktarları bitirmesi için zorlamayınız.
***Meyve püresi:

Meyveler çok tok tutmayacağı için ara öğün saatlerinde  sabah 9:30-10:30 gibi veya ikindide verilir. İlk verilecek meyveler mevsimine göre elma-armut veya kayısı-şeftalidir. Meyveler cam rende ile rendelenir ve kaşıkla verilir. Miktar giderek arttırılarak bebeğin bitirebileceği büyüklükte bir kaseye ulaştırılır.

***Sebze çorbası:

Yarım küçük patates, yarım küçük havuç , 1 tatlı kaşığı silme pirinç ve bir yemek kaşığı yağ ile hazırlanır. Sebzeler yıkanır, kabukları soyulur ve küçük küpler şeklinde doğranır. Küçük bir tencerede (tercihan çelik) 2 su bardağı su ile pişirilir. Sebzeler yumuşadığında çatalla ezilerek bebeğe verilir. Yağ olarak zeytin yağı tercih edilir. Zaman içinde 5-7 gün aralıklarla 1 köfte kadar kıyma, mevsimlik sebzeler, bulgur, mercimek eklenir. Sebze çorbası öğle öğününde verilir. 1/8 çay bardağı ile başlanarak bebeğin bitirebileceği büyüklükte bir kaseye dek arttırılır. Tercihan tuz kullanılmaz, ama bebek yemiyorsa biraz tuz eklenebilir.

*** Kıyma:

6. ay sonundan itibaren, bebeğiniz tam bir öğün sebze püresi almaya başladığında 1 öğünlük sebze püresine 1-2 çorba kaşığı kadar kıyma ilavesi yapılabilir.

***Yumurta: İlk başlangıçta katı olarak ve yalnız sarısı verilir. Her defasında biraz daha arttırılarak 1 hafta içinde bütün sarıya ulaştırılır. Özellikle sıcak havalarda gün aşırı verilmesi önerilir. Yumurta akı alerjen olduğu için 1 yaşa dek önerilmez. Yeni ekollerde yumurta sarısı ile alerji geliştirmeyem bebeklere 10 aydan itibaren yumurta beyazının da verilebileceği söylenmektedir.

***Yoğurt:

İlk verilecek ek besinlerdendir. Genellikle ikindide önerilir. Muhallebi yerine de verilebilir. 1 litre süt kaynatılır. Birkaç dakika , parmak dayanıncaya dek (40 derece) soğumaya bırakılır. 1 çorba kaşığı yoğurt 1-2 çorba kaşığı sütle sulandırılarak eklenir ve yavaşça karıştırılır. Hareket ettirilmeksizin sıcak bir yerde 6-7 saat bekletilir. Yoğurt mayalamak için makineler de kullanılabilir.

***Tahıllı çorbalar:

7. aydan itibaren mercimek, yoğurtlu yayla, acısız tarhana çorbaları verilebilir.

***Köfte:

Yağsız, sinirsiz dana veya sığır kıymasından çok az ekmek ufağı, ve az tuz ilavesi ile hazırlanır. 8-9 aydan itibaren içine kimyon, nane ilave edilebilir. Yağsız tava veya ızgarada içinin de pişmesine dikkat dilerek hazırlanır.

***Muhallebi :

İlk verilecek ek gıdalardandır. Sebze püresinden 1-2 hafta sonra başlanır. Formül sütler veya hazır kaşık mamaları kullanılarak yapılabilir.  Formül süt ile yapılırken 1 su bardağı(200ml) su 2-3 tatlın kaşığı pirinç unu karıştırılarak pişirilir. Ateşten indirilir. Soğumaya yakın 6 ölçek mama katılır. Gerekirse tel süzgeçten geçirilerek yedirilir.

İlk 12 ayda bebeğin günlük süt gereksiniminin inek sütü ile karşılanması önerilmez. Çünkü bu dönemde bağırsak geçirgenliği fazla olduğu için alerji sık görülür. Bu nedenle en azından ilk 6 ayda ; atopik çocuklarda ilk 12 ayda tam inek sütü kullanımından kaçınılmalıdır. İnek sütünün yoğurt ya da muhallebi olarak tüketilmesi sindirim sistemi için daha az sorun oluşturmaktadır. Bu nedenle gerektiğinde inek sütü ile de muhallebi hazırlanabilir: 1 su bardağı süt, 3 tatlı kaşığı pirinç unu, iki tatlı kaşığı şeker.        Pirinç unu suyun bir kısmı ile ezilir. Kalan su bu karışıma ilave edilir. Kısık ateşte boza kıvamına dek pişirilir. İndirmeye yakın veya indirildikten sonra şeker ilave edilir.

*** Kahvaltı:

Sebze, meyve , yoğurt ve muhallebi oturtulduktan sonra sabah kahvaltıya başlanabilir. Beyaz peynir(suda bekletilip tuzu çıkarılarak), 3-4 bisküvi veya ekmek içi, 1 çay kaşığı tereyağı ve bunları yumuşatmak için anne sütü, formül süt , meyve suyu vb kullanılarak hazırlanır. 4-5 gün sonra içine yavaş yavaş arttırılarak yumurta sarısı eklenir. İstenirse 1 çay kaşığı ev yapımı reçel veya pekmez konabilir. Pekmezin içindeki demirin kalsiyumlu gıdalarla erimeyen kompleksler oluşturup kaka ile atıldığı akılda tutulmalıdır.

Baklagil, turunçgil grubu 7,5 8 aydan sonra; balık (beyaz etli balıklarla başlamak koşuluyla), badem-ceviz (toz haline getirilerek kahvaltıyla) 9 aydan sonra başlanabilir. Genel prensip 9 aydan sonra evde bebek için özel yemek pişirmeyip onu ev mutfağımıza alıştırmaktır.

6,5-8 aylık bebekte örnek menü:

Sabah öğünü:

1 yumurta sarısı

Beyaz peynir(3*3cm dilim)

3-4 bisküvi veya ekmek içi

1 çay kaşığı reçel veya pekmez

1 çay kaşığı tereyağı

Anne sütü veya formül süt

Ara öğün(10:00-11:00 arası)

Meyve püresi

Öğle öğünü(12:30-13:30 arası)

Karışık sebze püresi

Anne sütü

İkindi öğünü(15:30-16:30 arası)

Muz veya elma püresi(1/2 muz veya elma + 2-3 bisküvi)

Yoğurt 100-200 gram + 2-3 bisküvi

Veya anne sütü

Akşam öğünü

Muhallebi veya hazır tahıllı kaşık maması (200-250gr)

Anne sütü

Gece(uyanırsa)

Anne sütü veya formül süt

9 aylık bebek için örnek menü:

Sabah öğünü

Anne sütü/devam formülü

Bir yumurta sarısı

3-4 bisküvi, ½ dilim ekmek veya tahıllı kaşık maması

Bir kibrit kutusu beyaz peynir/labne

1-2 çay kaşığı tereyağı

Öğle öğünü

1 adet kabak dolma

Yarım kase yoğurt(100ml)

İkindi öğünü

Bir kase yoğurt (100-150ml)

1 küçük meyve püresi (şeftali, elma vb)

Akşam öğünü

Bir kase muhallebi/tahıllı kaşık maması

Dilerseniz konu ile ilgili videomuzu izleyebilirsiniz…

Yazan:

Dr. Gülay Kara, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Muayenehane Hekimi

Leave a reply

Haber Bülteni

Bültenimize kayıt olun ve bizden haberdar olun.

Kayıt olarak Yasal Metnimizi kabul etmiş sayılırsınız.

Top