Kidokit Logo

Çocuklarda dokunma duyusu gelişimi

Oyun oynama

Önemli Noktalar

Bu yazımızda dokunma duyusu ve bu duyunun gelişmesi için ne tür materyaller kullanabileceğinizden bahsedeceğiz. Dokunma duyusu aynı zamanda taktil duyu olarak da isimlendirilmektedir.

Vücudumuzun iki türlü dokunma algısı vardır:

  1. Savunma sistemi: Ağırlığa veya beklenmedik dokunmalara karşı cevabımızı oluşturur.
  2. Ayırım yaptırıcı sistem: Çevremizdeki eşyalara dokunarak, haklarında bilgi sahibi olmamızı veya öğrenmemizi sağlayan çevresel uyaranlara cevabımızı oluşturur.

Deri en büyük sensöriyel (duyusal) organdır. Her şeyden önce basınç, dokunma, çekme, titreşim, ısı vb. durumları algılar. Ayrıca duyu reseptörleri derinin üstünde farklı yerlerde farklı sıklıkta bulunurlar.

Dokunma duyusu ile ilgili karşımıza çıkan problemlere şu örnekler verilebilir: 
Hipersensitive belirtiler yani dokunmaya karşı fazla “hassas” olma durumu:
 Mesela:
  • Dokunuşlardan rahatsız olma,
  • Ani dokunuşlara aşırı tepki gösterme,
  •  Bununla birlikte başkalarına yakın durmakta rahatsızlık duyma,
  • Saç tarama, saç kesimi gibi öz bakım becerilerinde rahatsızlık duyma,
  • Grup ortamlarından (yakın temaslar, ani dokunuşlar vb.) kaçınma,
  • Belirli dokulardan rahatsızlık duyma,
  • Yeme zorlukları – Yeni gıdaları denemekte zorlanma,
  • Yüzükoyun yatmaktan çok rahatsız olma,
  • Oyuncakları ağız ile keşfetmeme (bu dönem oral dönemi olduğu için bu davranışı bekliyoruz) vb.
Şimdi gelelim hiposensitive belirtilere yani dokunmalara karşı “duyarsız ˝olma durumuna:
 Mesela:
  • Hafif dokunuşların farkında olmama (ancak sıkı bir temas olduktan sonra hissetme),
  • Uyku sıkıntılarının yaşanması – Uykuya dalmakta zorlanma, uykuyu sürdürmekte zorlanma,
  • Alt değiştirme, banyo ve kıyafet değiştirme sırasında aşırı bir huysuzluğun yaşanması,
  • Kendini tırmalama, ısırma ve/veya cimcikleme,
  • Oyun oynarken, arkadaşlarını itme, çekme ve çarpma gibi olumsuz hareketler,
  • Vibrasyon gibi yoğun uyarı veren materyallerden hoşlanma vb.
Peki, dokunma duyusunu beslemek ve geliştirmek adına ne tür malzemeler kullanabiliriz: 
 Mesela:
  • Dokunma sepetleri,
  • Dokunma yastıkları,
  • Dokunma kartları,
  • Dokunma kitapları,
  • Dokunma havuzları,
  • Dokunma torbaları,
Dokunma Topları

Farklı dokunma topları, dokunma duyusunu geliştirmek adına çok güzel materyallerdir. Üstelik çocukların bilişsel ve fiziksel gelişimleriyle de bağlantılı olarak hangi yaşlarda ne gibi faaliyetlerle bu malzemeleri ne şekilde kullanabilecekleri Kidokit videolarında verilmektedir.

Öncelikle iki yaşında çocuğunuzun her türlü maddeye olumsuz bir reaksiyon göstermeden dokunabilmesini bekleriz. Mesela kum, çamur, oyun hamuru, jöle, tüylü oyuncaklar gibi (doku ayırt etme oyunları favorimiz). Hatta yine bu yaşlarda net ve derin basınçlar/dokunuşlar çocuğunuzu rahatlatır (keyifli masajlara devam!) Ayrıca iki yaşını doldurmuş çocuklarımızın da bu sene içinde vücutlarının bir bölgesine dokunulduğunda o alanı hissedip tespit etmelerini bekleriz. Bu nedenle siz de bu tür küçük oyunlar oynayabilirsiniz. Çünkü hem doku (dolayısıyla da duyu:) hem de vücut bölgelerinin isimlerini öğretmek iletişim becerileri açısından faydalı olacaktır.

Çalışmaların Amaçları ve Faydaları 

Bu tür duyu çalışmalarını hem çocuğunuzun eline vereceğiniz ve hissetme çalışmaları yapabileceğiniz farklı dokudaki maddelerle yapabilir hem de farlı dokudaki zeminlerde sürünme, emekleme ve yürüme çalışmalarıyla pekiştirebilirsiniz. Özellikle buradaki en önemli ipucu çocuğunuzun bu maddelerle temas edecek yerlerinin çıplak olmasıdır ki dokuyu hissetmesi mümkün olsun. Mesela çıplak ayakla sahilde, taşta ya da çimlerde yürümek, top havuzunda sürüklenmek, deniz kenarında birlikte yatıp hafif dalgaları kucaklamak, mutfakta farklı sebze, meyveleri soyma ve ikram etme çalışmaları, un, oyun hamurları, kinetik hamurlar, terapi hamurları ya da kille minik sanat çalışmalarına başlamak için bu yaşlar çok keyifli ve elverişlidir.

“Çocuklarımızın duyu gelişiminde önem vermemiz gereken bir alan: Vestibüler sistem” ile ilgili bilgi almak için tıklayınız.

Diğer önemli temel duyumuz olan “proprioceptif duyu sistemi” ile ilgili bilgi almak için tıklayınız.

“Çocuklarda duyu gelişimi ve duyuların uyarılması” ile ilgili bilgi almak için tıklayınız.

“Çocuklarda dokunma duyusu gelişimi” konusunda bilgi almak için tıklayınız.

“Bebeklerde dokunsal hassasiyet” konusunda bilgi için tıklayınız.

“Çocuğunuzun işitsel duyu gelişimi” konusunda bilgi için tıklayınız.

“Çocuğunuzun koku, tat ve görsel duyu gelişimi” konusunda bilgi için tıklayınız.

Yazan: Nimet Altıok, Ergoterapist

Kidokit Kurucu Ortağı ve Scandic O.T. İstanbul Merkezi Kurucusu

Sensory Scandic O.T. İzmir Merkezi Kurucu Ortağı

 

Çocuk Gelişim Uzmanınız Kidokit

İlginizi çekebilecek diğer İçerikler

Uzanan Mutlu Çocuklar

Çocuğunuza duygu koçluğu yapmak

Önemli Noktalar • Çocuğunuzun yaşadığı duyguların bazıları olumlu duygular bazıları ise olumsuz duygular olabilecektir. • Bu dönemde çocuğunuzun duygularını reddeden bir tutum sergilemek, çocuğunuzun içinde

Annesinin kucağında olan bebek

Anne sütü yetersizse…

Bebeğin memeye doğru oturtulamaması, sıklık ve süre olarak yetersiz emzirme en sık rastlanan problemlerdendir. Memeler yeterince boşalamadığı için üst merkezlere ‘süt yeterli’ mesajı gider ve

Müzik dinleyen çocuk

Çocuğunuzun işitsel duyu gelişimi

Önemli Noktalar İşitme, duyma işlevinin gerçekleşmesidir ve bu işlevin uygun bir şekilde gerçekleşmesi, çevremizle iletişime geçmemizde büyük önem taşır. Bazı çocuklar sese karşı fazla hassas

Emekleyen bebek

0-6 yaş neden önemli?

0-6 yaş neden önemli? Beyin gelişiminin 5 yaşından önce %90’ı, 5 yaşından sonra ise sadece %10’u gerçekleşir, dolayısıyla bu süreç çocuğunuzun gelişimi için çok kritiktir.

Annesiyle sarılan kız çocuğu

Yapıcı iletişim için ipuçları…

Önemli Noktalar Yapıcı iletişim tüm ebeveynlerin öğrenmesi gereken en önemli konulardan biridir. Yapıcı bir ilişki için öncelikle yapıcı iletişim gerekmektedir. Öncellikle çocuklarınızın çocuk olduğunu unutmayın.

6. Hafta Hamilelik

6. HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER 6. hafta ile birlikte gebelikte östrojen ve progesteron hormonlarının salgısında önemli değişiklikler meydana gelir. Ayrıca hormonların günlük salgılanma miktarı ve

Annesi ile yemek yapan bebek

Evde güvenlik

Önemli Noktalar Çocuğumuzun kendine zarar vermeksizin rahatça hareket edebilmesi için güvenli bir çevre hazırlamak önemlidir. Bu potansiyel riskleri minimize eder ve yetişkinin müdahale etme ihtiyacını

Sabırlı Ebeveyn Olmak

Sabırlı ebeveyn olmak

Önemli Noktalar Ebeveyn olarak çocuğunuzun disiplininde en çok zorlandığınız konulardan biri de sabırlı olmak olabilir. Çocuğunuz yaramazlıklarıyla sizi üzebilir, siz de elinizde olmadan kızıp öfkelenebilirsiniz

Annesinin kucağında uyuyan bebek

Ve bebeğiniz doğumdan sonra yanınıza getirildi…

Önemli Noktalar Bebeğiniz doğumdan sonra yanınıza getirildiğinde hemen emzirmeye başlamanız önerilmektedir. Göğsünüzden ilk aşamada süt değil de daha yoğun bir sıvının gelebilir, göğsünüzden ilk zamanlarda

Kidokit Logo

Uygulamamızla Tanıştınız mı?

Kidokit Logo

Uygulamamızla Tanıştınız mı?

QR Kodu Taratın.
Uygulamayı Hemen İndirin!