Dr. Maria Montessori’ye göre gelişimin 4 evresi

Bu yazımızda size bebeklikten yetişkinliğine kadar olan dönemde çocuğunuzla nasıl bir serüvenin eşiğinde olduğunuzu kısaca özetlemeye çalışacağız. Bakın sizi hangi dönemlerde ne gibi değişiklikler bekliyor. Her dönemin özelliklerini önceden bilmek kendimizi bu özelliklere göre ayarlayarak, gerekli hazırlıkları yapmamızı sağlıyor. Ayrıca bazı davranışların tümüyle “normal” olduğunu görmek bebeğimizin ya da çocuğumuzun bazen zorlandığımız, anlam veremediğimiz davranışlarının aslında o dönem için ne kadar “normal” ya da “beklendik” olduğunu bize hatırlatıyor. Bu da belli problemleri kişiselleştirmemizi önleyebiliyor. Her dönemin zorlukları olmakla beraber her dönemin ayrı güzellikleri de oluyor.

Gelişim evrelerini farklı şekillerde inceleyen bilim insanları ve uzmanlar mevcut. Biz burada Dr. Maria Montessori tarafından yapılan sınıflandırmaya değiniyor olacağız. Dr. Maria Montessori gelişimin evrelerini dört ana grupta incelemiş. 0-6 yaş (erken çocukluk-infancy); 6-12 yaş (çocukluk-childhood); 12-18 yaş (büyüme evresi, ergenlik-adolescence) ve 18-24 yaş (olgunluk-maturity). Buna da gelişimin 4 evresi (four planes of development) ismini vermiş. Biz burada şu anda sizin de tanıklık ettiğiniz 0-6 yaş evresinin özelliklerine kısaca değindik. Ancak isterseniz sondaki makalemize giderek 4 evrenin de özelliklerini öğrenebilirsiniz. Vaktiniz varsa bu eğlenceli çizelgeye göz atmanızı tavsiye ediyoruz.

Şimdi gelin ilk olarak 0-6 yaş evresinin genel özelliklerine ve bizleri neler bekliyor kısaca göz atalım:

İlk evre 0-6 yaş dönemi. Aslında bu dönemi de 0-3 ve 3-6 olarak ikiye ayırıyor. Bu dönemden beklememiz gereken genel özellikler ise şöyle:

Fiziksel değişimler:

Bu dönemdeki çocuklar:

  • Narinler, aşı ihtiyaçları yüksek.
  • Bağışıklık sistemleri gelişiyor.
  • Dişleri çıkıyor.
  • Oturmayı, emeklemeyi ve yürümeyi öğreniyorlar.
  • Yumuşak ciltleri ve saçları var.
  • Deneyimleme, oyun ve taklit yolu ile motor kaslarının koordinasyonu gelişiyor.
  • Konuşmayı öğreniyorlar ve «dil merkezi» oluşuyor.

Psikolojik değişimler:

0-3 yaşlar: Bilinçsiz sünger beyin (yani çocuklar çevresindeki her şeyi bir sünger gibi emiyorlar ve hareketlerini içlerindeki öğretmeni dinleyerek (inner teacher) bilinçsizce gerçekleştiriyorlar.

3-6 yaşlar: Bilinçli sünger beyin (yani kendilerine verilen ve çevrelerinde gözlemledikleri her şeyi yine sünger gibi emiyorlar ancak bu dönemde hangi bilgileri tutacaklarına daha bilinçli olarak karar veriyorlar.

Bu dönemde çocuklarımızda:

  • Ego oluşuyor.
  • Zihin/akıl altyapısı oluşuyor (hafıza, düzen, niyet, sorgulama, zihinsel düşünce ve yapılanma).
  • “Hassas/Duyarlılık” dönemlerinden geçiyorlar.
  • Gerçek/somut düşünüyorlar (Henüz soyut kavramları anlamakta zorluk çekiyorlar.)
  • “Ne” sorusunun yanıtını öğrenmek istiyorlar.

Bu dönemde çocuklarımızın ihtiyaçları:

  • Sevgi, yakınlık, korunma,
  • Düzen ve güven,
  • Baş edebileceği kadar “bağımsızlık”,
  • Limitli özgürlük (Güvenli, zarar görmemesini gözeterek ve çevresine sevgi ve saygısını koruyacağı ölçüde özgürlük),
  • Amaçlı aktivite, deneyim ve çeşitli uyaranlarla donatılmış zengin bir “hazır çevre”,
  • Başkalarıyla olan ilişkileri öğrenme,
  • Özgüven ve özsaygının kazanılması,
  • Kültüre uyum.

Montessori bu dönemdeki öğretilerin verimli olması için “bireysel çalışma” ların ön plana çıkması gerektiğini ve mümkün olduğunca somut materyal ve öğretilerle desteklenmesi gerektiğini söylüyor. Bu dönemde çocukların çoğunlukla ne istediğini anlatan özet cümle ise “Kendi başıma yapmak istiyorum!”.

Yazan ve Derleyen:

Funda Güngör Akpınar, Montessori Eğitmeni, Association Montessori Internationale
Özel Mutlu Panda Montessori Anaokulu Kurucusu

Çocuk Gelişim Uzmanınız Kidokit

İlginizi çekebilecek diğer İçerikler

Bebeklerde hıçkırık ve hapşırık

Önemli Noktalar • Hıçkırık karın boşluğu ile göğüs boşluğunu ayıran diyafram kasının kasılması ile oluşur, bu kasılma sonucunda ise ses telleri birbirine yaklaştığı için hıçkırık

Çocuğunuzun işitsel duyu gelişimi

Önemli Noktalar İşitme, duyma işlevinin gerçekleşmesidir ve bu işlevin uygun bir şekilde gerçekleşmesi, çevremizle iletişime geçmemizde büyük önem taşır. Bazı çocuklar sese karşı fazla hassas

Hangi yaşta, ne kadar uyku?

Önemli Noktalar Yenidoğan bir bebeğin 16-20 saat arası uyuduğu ve uykunun geceye ve gündüze eşit dağıldığı bilinmektedir. Bebek 8-12 haftalık olduğunda uyku geceye yoğunlaşmaya başlar.

Lohusalık dönemini için ipuçlarımız

Önemli Noktalar Lohusa döneminde zorluklarının farkında olun ve eşinizden, annenizden, bakıcınızdan ya da bu dönemi birlikte geçirdiğiniz herhangi bir kişiden yardım isteyin. Bu dönemde duygusal

Yürüteç kullanımının zararları

Önemli Noktalar Bu dönemlerde bebeğiniz minik minik kendini ayağa kaldırma ve yürüme çalışmalarına başlamış olabilir. Getirilen hediyeler arasında ya da bebeklerin ihtiyaçları için alınan bir

Emzirirken meme bakımı ve hijyen

Önemli Noktalar Göğüslere ılık kompres uygulaması ve anneye yapılan sırt masajı oksitosin hormonunun salgılanması konusunda faydalı olur ve böylece anne sütünü arttırabildiği gözlenmektedir Meme başınızı

Montessori’yle matematik mucizesi

Önemli Noktalar Matematik okul hayatında kimi çocuk için eğlence kimisi için ise bir kabustur. Oysa işin sırrı çocuğun matematikle nasıl tanıştığında yatar. Montessori sisteminde çocuğun

29. Hafta gelişim

Kidokit’le haftalık buluşmamıza hoş geldiniz. Bu aralar diş çıkartma sebebiyle yeni bazı zorluklarınız olabilir. Kaşınma, ateşlenme, uykusuzluk vb. derken özellikle çalışan anneler için bu dönem