Main Menu

Yeni Eklenenler

Bize Ulaşın

Çocuklar için hazırlanmış çevre ne demek ve neden önemli?

Shares
Read Carefully

Dr. Maria Montessori, hazırlanmış çevreyi, çevrenin yaşamla ilgili her şeyi dikkate alan “Yaşama Yardım” yoluyla çocukları eğitmenin bir yöntemi olarak tanımlamaktadır.

Hamilelik süresince, bebek, gelişimi için her türlü desteği anne rahmindeyken alır. Bu açıdan rahim, çocuğun ilk hazırlanmış çevresini oluşturmaktadır. Çocuğunuz dünyaya geldiğinde ise, onun ihtiyaçlarına göre doğrudan tasarlanmış bir ortam yoktur. Ancak çocuklarınızın potensiyellerine ulaşabilmesi ve hassas dönemlerin büyük bir kısmını tamamlayabilmesi adına, hem insanlar hem de çeşitli araçlar içeren ve organize bir şekilde gelişimini destekleyen bir çevre çok ciddi önem arz etmektedir.

Hazırlanmış çevrenin amacı, gelişim ödevlerini başarıyla tamamlayabilmeleri ve kendi potansiyellerini artırabilmeleri için çocuklara güvenli ve mutlu bir yer sağlamaktır. Çocuklarınızın yaşam alanları, yaşamlarını kolaylaştıracak şekilde hazırlanmalıdır. Hazır çevre, çocuğun kendine özgü kişiliğini, gelişim aşamalarını ve çocuğun içinde bulunduğu hayat şartlarını dikkate almalıdır.

Dr. Maria Montessori 1935’de yayınlanan Manuale di Pedagogia Scientifica’da  “Çevrenin ve çevredeki nesnelerin hazırlanması, çocuğun kendi doğal eğilimlerine göre hareket etmekten özgür kalmasını sağlayan daha derin bir dönüşümün ilk dış eylemidir.” diyerek hazır çevrenin önemini vurgulamıştır.

Montessori’ye göre çevre çocuğa şunları sağlamalıdır:

  • Hareket özgürlüğü,
  • Estetik ve yurttaşlık duygusu,
  • Kendisine psikolojik güvenlik, sevgi, kabul, saygı ve güven,
  • Yaşlandığında, çevreye özen gösterme olasılığı, böylece bir aidiyet duygusu ve kişisel değer,
  • Bir aile ve toplumda yaşama olasılığı.

Çevrenin başlıca özellikleri şöyle olmalıdır:

  • Güzel
  • Doğal
  • Saygılı
  • Dikkatli
  • Gereksiz nesnelerden arınmış
  • Temiz
  • Uyumlu
  • Temiz hava ile iyi havalandırılmış
  • Gereksiz ve yorucu renklerden ve seslerden uzak
  • Çocuğun yaş dönemi ve gelişim özelliklerine göre tasarlanmış

Gelin şimdi çocuklarınızın gelişimlerini destekleyecek çevreyi onlar için nasıl hazır hale getirebileceğinize dair bazı ipuçlarını inceleyelim:

  • Çocuğunuzun çevresindeki materyaller ve oyuncaklar, çocuğun kendini koruma ve bağımsızlığı için gayret göstermesine imkan tanıyacak şekilde, yaşına göre fiziki ve psikolojik uygunlukta olmalıdır.
  • Çocuklara oyuncaklar alınır ve sunulurken zorluk derecesine göre, bir diğer ifade ile basit ve karmaşık olmaları itibarıyla sıralanmalıdır. Böylelikle, her bir materyal bir sonraki materyal için bir temel oluşturacak ve çocuğu daha karmaşık (kompleks) becerilere hazırlayacaktır.
  • Çevre, çocuğun kendi kendine gelişimi için uğraşmasına imkan tanımalıdır.
  • Çevre, güvenli ve tehlikelerden uzak olmalıdır.
  • Mobilyalar ve diğer nesneler, çocuğa geniş özgürlük alanı sağlayacak şekilde çocuğun boyutlarına göre belirlenmelidir.
  • Çevredeki bütün nesneler, düzen ve estetik duygu gelişiminin sağlayacak şekilde güzel ve neşelendirici olmalıdır. Ayrıca çevre huzur vermelidir.
  • Her şey gerçek ve özgün olmalı; suni ve ucuz taklitlerden kaçınılmalıdır. Özgün materyaller daha çekici, çevre için daha iyidir. Ayrıca, yanlış kullanılma ihtimali için hata kontrol mekanizmasına sahiptir. Özellikle bebekleriniz küçükken herşeyi ağızlarına alırlar ve dokunarak tanımaya çalışırlar. Dolayısı ile bu dönemlerde çevrelerindeki materyallerin sağlıklı olması ve toksin içermemesi önemlidir.
  • Sınırlar çevre aracılığı ile oluşturulmalıdır. Serbest çevre, sadece, çocuk söz konusu sınırlar içinde özgür ise faydalı olabilmektedir. Sınırlar oluştururken, saygı ve diğer insanları umursama önemlidir. Ayrıca, sınırlar düzen ve disiplini hatırlatır. Çocuklarınız, mesela, ayakkabılarını, kıyafetlerini ve hatta kullanılmış kağıtları nereye koyacağını bilmelidir. Düzen, çocuğun bağımsız bir şekilde büyümesine yardımcı olacaktır.

Çocuklarınız şunlara sahip olduğu bir çevrede büyümelidir:

  • Saygı hissi, güvenlik, kabul görme ve güven. (Yetişkin, aşırı korumadan ve gereksiz müdahalelerden kaçınarak gerekli yönlendirme ve korumayı sağlamalıdır. Güven oluşumu çok önemlidir ve her ilişkinin temelini oluşturmaktadır. Bize ihtiyaç duyduğunda çocuğa cevap vermemiz gerekmektedir. Yetişkin çocuğa değer vermeli ve çocuğun kendisini de değerli hissetmesi için tüm dikkatini ona vererek onu dinlediğini göstermelidir.)
  • Hareket özgürlüğü. Çocuk, özgürce hareket etmesi için yeterli alana sahip olmalı ve çevrede çalışırken özgürce hareket edebilmelidir.
  • Çocuğun gerçek hayata ve gerçek bir faaliyete ihtiyacı bulunmaktadır, fantezi dünyasına ihtiyacı yoktur.
  • Yetişkin, daima çocukla göz teması kurmalıdır ve ayrıca iyi bir rol model olmalıdır. Hazırlanmış çevre, sadece yer ve ekipmanla değil, aynı zamanda sosyal ilişkilerin yürütülmesiyle de ilgilidir. Yetişkin, huzurlu bir ortam yaratmalıdır. Eğer yetişkin stresli ise, çocuk da bu stresi yaşar ve işler daha kötüye gider.
  • Özellikle 2 yaşından sonra kırılabilir materyaller kullanılmaya başlanabilir. Elbette çok kolay kırılacak ve riski yüksek materyaller değil ancak örneğin yemeğini yerken ve zaten siz de yanındayken artık kalınca cam bir bardak kullanması çocuğumuzu farklı alanlara alıştırır. Kıralabilirlik, doğal bir hata kontrol mekanizması içerir ve dilsiz bir güven mesajı iletir. Ayrıca kırılabilirlik, kendini kontrolün önemini ve hassas hareketin değerini öğretir. Çocuk, kendini kontrol etmeyi öğrenir ve kırılabilir şeylere karşı dikkatli olur. Çocuğunuza güvenmeniz ve kendi güvenini oluşturmasına imkan tanımamız önemlidir.
  • Hazırlanmış çevre, gelişim aşamalarına göre değişmelidir. Anne rahminden emzirmeye, bebeklikten emeklemeye ve yeni yeni yürümeye ve ilköğretimden ergenlik çağına kadar hazırlanmış çevre çocuğun değişen ihtiyaçlarına göre değişim göstermelidir.

Hazır çevrenin ne olduğu hakkında sanırım artık daha fazla fikriniz var! Çocuklarınız için çevreyi doğru hazırlar ve gereksiz müdahalelerden kaçınırsanız; bu çevreden beslenerek kendi potansiyellerine ulaşma yolunda hızlı adımlarla ilerlemelerine fırsat tanımış olursunuz.

“Bebek/çocuk dostu bir çevre yaratmanın ipuçları” için tıklayınız.

“Banyoları çocuk dostu yapmak” konusunda ipuçları için tıklayınız.

 “Çocuk dostu mutfaklar” konusunda ipuçları için tıklayınız.

“Oturma odalarını çocuk dostu yapmak” konusunda ipuçları için tıklayınız.

Yazan ve Derleyen:
Funda Güngör Akpınar, Montessori Eğitmeni, Association Montessori InternationaleÖzel Mutlu Panda Montessori Anaokulu Kurucusu

Leave a reply

Haber Bülteni

Bültenimize kayıt olun ve bizden haberdar olun.

Kayıt olarak Yasal Metnimizi kabul etmiş sayılırsınız.

Top