Kidokit Logo

Beynin çalışması hakkında düşünülmesi gereken 5 şey

Önemli Noktalar

Beynin çalışması, çevreden sürekli olarak gelen bilgilerin paylaşılması kanalıyla gerçekleşir. “Beyinde kablolaşma: Miyelinleşme” yazımızı mutlaka okumanızı öneririz. Öncelikle çocuklarımız her şeyi özümserler. Beyin, sadece küçük bir kısmını kullanarak, sanat, müzik, bilim, kültür gibi insan medeniyetinin yapmış olduğu her şeyi üretmek için çalışmaktadır.

Bir yetişkin olarak çocuklarımız için yapacağımız en iyi şeylerden biri, onların hayatlarının başlangıçlarından itibaren mümkün olan en iyi hazırlanmış ortamı sunmaktır. Çocuk eğer daha duyumsal ve bilişsel aktiviteler, uyarılarla tanışırsa, çok daha fazla beyin hücresi göreve çağrılacak ve muazzam insan potansiyeli çok daha iyi bir şekilde gelişecektir. Ayrıca çalışan zihin yaşamın ilk yılında iyi nitelik ve miktarda bilgi almak zorundadır. Dr. Maria Montessori, 2 yaşında bir çocuğun bile tam bir insan olduğunu ileri sürmektedir.

Beynin çalışması hakkında düşünülmesi gereken 5 şey vardır:
  1. Lateralizasyon (Farklılaşma)
  2. Hafıza
  3. Bilinç Halleri
  4. Uyku Motifleri
  5. Rüya Görme
Lateralizasyon (Farklılaşma)

Lateralizasyon, beynin bir yarım küresinin baskın bir işlev üstlendiği süreci ifade eder. Beş ya da altı yaşına kadar, beynin herhangi bir yarım küresinin herhangi bir işlevi üstleneceğine inanmaktadır. Daha sonra beş ila altı yaş arasında yarım küreler uzmanlaşmış hale gelir. Her bir yarım kürenin özel fonksiyonları vardır.  Sol yarım küre ağırlıklı olarak lineer, sistematik bir şekilde çalışır. Bu, dil, matematik ve planlama ile ilişkili yarım küredir. Sağ yarım küre bütünsel bir şekilde işlev görür.  Bu yarım küre, dans etme, şarkı söyleme, sanatsal ve yaratıcı arzularla ilişkilidir. Ayrıca her ne kadar farklı uzmanlıkları olsa da, bu iki yarım küre tüm işlevlerinde birbirleriyle iletişim halindedirler. Üstelik her insanda sağ ve sol olasılıklar vardır.

Özellikle bazı aktiviteler sağ ve sol yarım kürenin birlikte çalışmasını sağladığından bilişsel gelişime katkıları oldukça yüksek olmaktadır. Bu tür aktivitelere Kidokit uygulamamızda sıklıkla yer verilmekte;  aynı zamanda sizlere gönderdiğimiz haftalıklarda da bu tür aktivitelerden bahsetmekteyiz.

Hafıza

Hafıza bilginin depolanmasıdır. Fakat hafızanın nasıl ve nerede oluşturulduğu hakkında net bir anlayış yoktur. 1920’lerde ve 1930’larda, bir nörobilimci, Wilder Penfield M.D., hafıza ile ilgili önemli bir çalışma yapmıştır. Penfield, belirli hafıza türlerinin beyinde nerede saklandığını haritalandırmaya çalışmıştır. Üstelik farklı beyinleri inceleyip, katılımcıda ne tür hafızaların meydana geldiğini ortaya çıkararak bir zihin haritası oluşturmuştur. İncelediği nokta ile ilişkili hafızanın, o hususi hafızanın depolandığı nokta olduğuna inanmıştır. Çok daha yeni bir hafıza depolama ve geri çağırma (hatırlama) teorisi, Dr. Michael Talbot tarafından altmışlı yılların sonlarında geliştirilmiştir. Üstelik onun teorisi, insan vücudundaki her hücrenin bir hologram olduğunu öne süren daha bütünsel bir teoridir. Hafızanın sadece beyinsel bir kavram olmayıp, vücudun her yerinde hafıza hücreleri bulunduğu sonucuna varmıştır.

Ayrıca hafızayı sınıflandırmanın farklı yolları vardır. Hafıza ile ilgili detaylı bilgi ve uzmanlar bu hususta aynı fikirde değildir. Son olarak hafızanın sınıflandırılması ile ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.

Bilinç halleri ve uyku motifleri

İlk olarak bilinç halleri ve uyku motiflerini bir arada inceleyeceğiz. Yeni doğan bebekler doğumdan itibaren çevrelerine yanıt verir ve çevreleriyle etkileşim halinde olur.

Bir yetişkinin bu cevabı alabilmesi için, yeni doğan bebeğin (ve küçük çocukların) bilinç halleri hakkında bilgi sahibi olması gerekir. Ayrıca uygun hallerde uygun uyaranlar sunulması önemlidir.

Eğitimli bir gözlemci, bir bebeğin, her bir bilinç halinde negatif veya pozitif bir uyarana hangi tepkiyi vereceğini çabucak tahmin eder hale gelmektedir. Bebeğin bilinç hallerini tanımayı ve bunları öngörmeyi öğrenmek ebeveynler için de oldukça faydalıdır, bu sayede bebeklerinin beslenme, uyuma, etkileşim, vb. durumlar için uygun olup olmadıklarını bileceklerdir.

Bilinç hali, temel bir düzenleyici sistemdir. Bilinç halleri beyin dalgaları ve beyindeki elektriksel dürtülerin iletilme oranı ile ilgilenir. Aynı zamanda beyinde beta, alfa, teta ve delta bilinç dalgaları vardır.

Beta Dalgaları:

Beta dalgaları, bir kişinin normal düzeyde uyanık halde olmasına neden olur. Saniyede 18-40 devirde salınır.  Bu bizim en verimli halimizdir, ancak bu durumda olmak için kişinin iyi dinlenmesi, normal kan şekeri seviyesine sahip olması ve hemen bulunduğu an ve konuma odaklanması gerekir.

Alfa Dalgaları:

Alfa dalgaları kişinin sakin, rahat bir halde olmakla birlikte uyanık olmasına neden olur. Hayal kurmaya neden olur ve çoğu zaman müzik tarafından uyarılır. Alfaya girmek, bir kişinin betaya dönüp daha fazla konsantre olmasına yardım eder. Alfa dalgaları saniyede 8-18 devirde salınır.

Teta Dagaları:

Teta dalgaları dakikada 4-7 devirde salınır. Bu bilinç hali çocuklarda oldukça yaygındır. Ayrıca uykunun ilk evresinde de meydana gelir. Yaratıcı aktivitelerde zaman geçiren bazı yetişkinler de teta halinde olurlar.

Delta Bilinç Dalgaları:

Delta hali saniyede 1-3 devirde salınır. Bu çok derin bir uyku halidir. Nefes alma yavaşlar, kalp atış hızı yavaşlar, aslında her şey yavaşlar. Bazı insanlar, meditasyon konusunda oldukça yetenekliyseler uyumadan da delta haline geçerler.

Uyurgezerler ve sayıklayanlar dışında, genellikle insanların motor becerileri uyku süresince kapanır.

Çocuklar anne rahminde yaklaşık yedinci ayda REM uykusunu annesiyle senkronize etmeye başlar. Uykunun derin, aktif, arada hal, uyanık, tetikte olma hali, uyanık ama mızmız hal ve ağlama olmak üzere 6 haliyle ilgili detaylı bilgi almak için tıklayınız.

Rüya Görme

Rüyalar zihnin gün içinde edinilen bilgiyi kişinin deneyim veri tabanına aktarma ve bütünleştirme yoludur. Küçük çocuklar, uykularını etkileyen yoğun bir rüya döneminden geçerler.  Hatta 6-7 ay civarında çocuklar daha fazla rüya görmeye başlarlar ve bu durum onun çevrede çok daha hareketli olması ile ilişkili görünmektedir. Yürüme çağındaki küçük çocuklar sık sık gece karabasanı görürler. Çocukların hayatlarındaki şeyler üzerinde kontrolleri olmadığını fark etmeye başlamalarının buna sebep olduğuna inanılır. Güçsüz hissetmeye başlarlar. Üstelik gerçekte yaşanan ya da TV’de izlenen korkutucu deneyimler gibi bazı durumlar çocukların karabasan görmesini tetikler.

Eğer çocuğunuz karabasan görüyorsa ve siz de onu sakinleştirmeye gittiyseniz, onu uyandırdığınızdan emin olun aksi takdirde siz de yaşadığı karabasanın bir parçası olursunuz.  Çocuğunuzu sakinleştirin ve en az on beş dakika uyanık tutmaya çalışın ki bu sayede tekrar aynı rüyaya geri dönmesin.

Çocuklar çok fazla karabasan görmeye başladığında uyumaktan korkmaya başlar ve bu durumda sizinle uyumak ister. Bu senaryodan kaçınmaya çalışın çünkü bu terk edilmesi zor bir alışkanlık haline gelecektir. Çocuğun bir gece lambası olabilir ve gece sizi çağırırsa yanına geleceğinizi hatırlatın. Bunun dışında Ççğu çocuk üç yaşına gelince karabasanlardan kurtulur. Önemli bir kısmı ise bu tecrübeyi hiç yaşamadan bu yılları geçirmektedirler.

Zihin için psikolojik yiyecek “doğru bilgi” olarak adlandırılır ve bu, çocuğun temel zihinsel programını oluşturmak için kullandığı materyallerdir. Yaşamın ilk evresinde çocuklarımız kendi gerçekliklerini yaratırlar. Çevreyi doğru bilgi ve gerçek şeylerle idare etmek biz yetişkinlerin görevidir.

Bilgi duyular aracılığıyla alınır ve bu tüm yaşam boyunca kullanılacak temel “algısal yapıları” oluşturur. Etrafındaki insanlar, onların sevgisi, ilgisi, doğru uyarım ve sağlıklı gıda çocuğumuzun zihnini çalıştırması için ihtiyaç duyduğu şeylerdir.

Ayrıca ilk materyallerden nöronal yollar kurulur ve beynin temel birleştirici yapıları oluşur. Yollar ve motifler olacaktır. Deneyimler kanalıyla oluşacaklardır.

Yazan ve Derleyenler:

Dr. Gülay Kara, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Muayenehane Hekim

Çocuk Gelişim Uzmanınız Kidokit

İlginizi çekebilecek diğer İçerikler

Ayakkabısını seçen çocuk

Bebekler için ayakkabı seçimi

Önemli Noktalar İlk yürüme çabalarında bebeğinizin çıplak ayakla dolaşması çok daha fazla önerilir. Ayakkabının temel amacı çocuğunuzu soğuktan ve keskin objelerin zararlarından korurken, ayağa hareket

Annesinin kucağında uyuyan bebek

İki haftadan uzun süren ishaller! 

Önemli Noktalar İshal (diyare) günlük kaka sayısında artma ve kıvamında yumuşama olarak tanımlanır. Akut ishaller ani başlar ve genellikle bir hafta içinde düzelir. İki haftadan

Hamilelik Süreci

Hamilelik ve doğum

Önemli Noktalar • Bedeninize, ruhunuza, duygularınıza, zihninize, sevgi ve anlayışınıza derinlik katarak size bir “bebek” ve “anne” olmayı armağan eden yaşamınızda ki en büyük değişimdir.

Çocuğuyla Konuşan anne

Inner teacher: İçimizdeki öğretmen

Önemli Noktalar Emici zihin, insan zihnine özgü bir niteliktir ve özellikle 0-6 yaş arası dönemde çok etkindir. Çocuklar bu dönemde çevresinde gördükleri her şeyi ve

Çoklu Zeka

Çoklu zeka nedir?

Önemli Noktalar Prof.Dr. Hovard GARDNER’a göre, zeka değişen dünyada yaşama ve değişimlere uyum sağlamak amacıyla her insanda kendine özgü yetenek ve becerilerin bütünüdür. Çoklu zeka

Annesinin Kucağında Olan Yenidoğan Bebek

Bebeğinizle ilk temasınız…

Önemli Noktalar İlk aylarda bebeklerin en fazla ihtiyacı olan şey düzen, güven ve sevgidir. Bebek doğduğunda mümkünse bir süre çıplak olarak annesinin kollarına verilmelidir. Annenin

Hamilelikte Beslenme

Hamilelikte beslenme

Önemli Noktalar Gebelik dönemi; günlük kalori, alınması gerekli sıvı, protein, vitamin, mineraller, temel ve eser elementlerin ihtiyacının arttığı bir dönemdir. Gebelikte günlük öğün sayınızı en

Annesiyle yüzen bebek

Özgürlük ve sınırlar

Önemli Noktalar Özgürlük, Montessori Psikopedagojisi bağlamında, bir şey yapmak için bilgiyle ve bilgelikle donanma anlamında kullanılmaktadır. Bebeğimiz doğduğunda, bir şeyleri nasıl yapacağını henüz bilmez, bir

Ağlama krizine girmiş çocuk

Disiplin

Önemli Noktalar Disiplin gerekli olduğunda, bir hayat kuralını takip edebilmek ve optimal insan gelişimini yöneten kurallara tabi olmaktır. Bir birey kendi dürtülerini ve isteklerini kontrol

Kidokit Logo

Uygulamamızla Tanıştınız mı?

Kidokit Logo

Uygulamamızla Tanıştınız mı?

QR Kodu Taratın.
Uygulamayı Hemen İndirin!