İki haftada uzun süren ishallere dikkat! 

Önemli Noktalar

İshal (diyare) günlük kaka sayısında artma ve kıvamında yumuşama olarak tanımlanır.

Kabaca günde üç defa ile üç günde bir defa arasında kaka sayısı normal kabul edilir. İshalin en büyük nedeni mikroorganizmalardır. Ön planda virüslere bağlı ishaller gelir. Norovirüs, rotavirüs, adenovirüs gibi virüsler; salmonella, shigella, e. coli gibi bakteriler; amip gibi protozoa grubu parazitler, bazı mantarlar ve bazı bakteri toksinleri ishal oluşturabilir. Akut ishaller ani başlar ve genellikle bir hafta içinde düzelir. İyileşme süreci iki haftayı bulursa uzamış ishalden söz edilir. İki haftadan uzun süreli ishallerse kronik (süreğen) olarak adlandırılır ve ileri tetkik gerektirir.

İshalde ilk planda değerlendirilmesi gereken şey aciliyeti de belirleyecek olan su kaybı bulgularıdır.

Vücut ishalle sıvı kaybettiği zaman, daha gereksiz sıvıları azaltır. Dil kurur, idrar azalır. Gözler çöker. Küçük bebeklerde bıngıldak çökebilir. Hafif ishallerde %3-5 civarı, orta ishallerde % 6-9 ve ağır ishallerde %10’un üzerinde tartı kaybı olur. Kaybın derecesine göre ağızdan (oral rehidratasyon sıvısı dediğimiz şeker-tuz karışımları kullanılabilir) ya da sıvı kaybı fazlaysa damar yolu açılarak replasman tedavisi uygulanır.

Acil değerlendirme yapıldıktan sonra ishalin nedenine yönelik araştırmalar yapılır.

Ateşin 38,5 derecenin üzerinde seyretmesi; dışkıda kan-mukus varlığı bakterilerin etken olduğu dizanterik tipteki ishalleri düşündürür. Virüslerin yaptığı ishaller genellikle sulu, kan-mukus içermeyen ishallerdir. İshale sebep olan mikrobu saptanabilmesi için ilk adım kakanın mikroskopik olarak incelenmesidir. Mikroskopik incelemede beyaz kan hücreleri ve kırmızı kan hücreleri varlığı bakteriyel etkenleri düşündürür. Amip ve parazit yumurtaları da mikroskopik incelemede görülebilir. Rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs varlığı hızlı antijen testleriyle kısa sürede saptanabilir. Amibin mikroskopik görünümü beyaz kan hücreleri ile karışabileceği için amip antijeni de bakılarak sonuç kesinleştirilir.

Bakteriyel ishaller için kültür yapılır.

Kaka besiyerine ekilerek mikroorganizma üreyip üremediği kontrol edilir. Çeşitli testlerle üreyen mikroorganizmanın adı konur. Antibiyotik seçimi için duyarlılık testi yapılır. Uygun antibiyotik seçilerek tedaviye başlanır. İlave olarak ishal sırasında çinko verilmesi ishal süresini kısaltabilir, dışkı miktarını azaltır ve ishalin uzamasına engel olur. Probiyotik verilmesi de bağırsak florasının normale dönmesini hızlandırır. Çocuk yaş grubunda kakanın bağırsakta kalış süresini uzattığı için ishal kesici ilaçlar kullanılmaz.

Sindirim enzimleri ince bağırsağın iç cidarında yer alır. İshal sırasında iç cidarın yani mukozanın hasar görmesine bağlı olarak enzim aktivitesi düşer. İlk etkilenen enzim süt şekerini sindirmede görev alan “laktaz” enzimidir. Bu edenle ishal sırasında anne sütü dışında içilen sütler ishal süresini uzatabilir. Bu durumda laktozsuz süt veya ishal mamaları kullanılabilir. İshal kayıplarını en ideal yerine koyan gıda anne sütüdür. Bebek emzirme dönemindeyse sık emzirilmeye çalışılır. Beslenmede elma, havuç, muz, pirinç, yoğurt gibi kakayı katılaştırıcı gıdalara ağırlık verilir. Çok şekerli ve çok yağlı gıdalardan uzak durulur.

Dr. Gülay Kara, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Muayenehane Hekimi

Çocuk Gelişim Uzmanınız Kidokit

İlginizi çekebilecek diğer İçerikler

Kolostrumun önemi

Önemli Noktalar Doğumdan hemen sonra ilk üç gün içinde gelen ve kolostrum olarak adlandırılan süt özel bir yapıya sahiptir ve bu sıvıda otuzdan fazla madde

İlkokula başlarken…

Çocuklarımız 4-5 yaşına geldiklerinde pek çok anne babayı yavaş yavaş bir heyecan sarar. Anne babalardaki bu telaş biraz daha erken başlasa da kendini neyin beklediğinden

Doğal olmayan beslenme

Önemli Noktalar Anne emziremiyorsa veya bebek anne sütü alamıyorsa bebeğin annesinden alıp depolanmış anne sütü, sütanne sütü veya bebek mamaları (formül süt/formüla) verilebilir. Günümüzde bebek

Ebeveynlere masal

Önemli Noktalar Yaşamda en çok ihtiyaç duyduğumuz şey temas. Kucağın, sarılmanın olmadığı yerde kötek tercih sebebi bile olabiliyor. Bir çocuk temas kurmak istediği kişiye olumlu

Sünnet

Önemli Noktalar • Sünnet penisin ucunda bulunan prepisyum adı verilen deri parçasının cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. • Yahudi ve Müslüman toplumlarında dini ve kültürel nedenlerle

Yapıcı iletişim için ipuçları…

Önemli Noktalar Yapıcı iletişim tüm ebeveynlerin öğrenmesi gereken en önemli konulardan biridir. Yapıcı bir ilişki için öncelikle yapıcı iletişim gerekmektedir. Öncellikle çocuklarınızın çocuk olduğunu unutmayın.

Gebelik şekeri nedir?

Önemli Noktalar • Daha önceden diyabeti olmayan bir gebede ikinci trimester ve sonrasındaki bir zamanda diyabet ortaya çıkmasına gestasyonel diyabet (gebelik şekeri) adı verilir. •

Beynin Çalışması

Önemli Noktalar İnsan beyni eşsizdir ve doğum öncesi dönemde, beynin gelişimi ve büyümesi vücudun geri kalanıyla karşılaştırıldığında muazzamdır. Sinir hücreleri, düşünce, duygu, davranış, hareket ve