19. Hafta gelişim

Merhaba! Kidokit’le haftalık buluşmamıza hoş geldiniz.

Son buluşmamızda sizlere bu hafta duyu bütünlemeden bahsedeceğimizi söylemiştik. Pek çok terapiye giden çocuğumuzun duyu bütünleme anlamında problem yaşadığını iyi bilen uzmanlar olarak bu konuda ebeveynlerimizi bilgilendirmenin gerçekten önemli olduğunu düşünüyoruz.

Anne babaların artık sıkça duyduğu bir kavram: Duyu bütünleme

Son dönemlerde pedagoglardan ya da çocuk psikiyatristlerinden bolca duyabileceğiniz bir tanım “duyu bütünleme”. Duyu bütünlemeyi anlamak için öncelikle bazı önemli kavramları bilmeniz gerekiyor. Öncelikle insanların hareket edebilmesi ve öğrenebilmesi için merkezi sinir sisteminin duyuları organize etmesi gerektiğini bilmeliyiz. Beynin duyuları bir trafik polisinin trafiği düzene soktuğu gibi düzene soktuğunu düşünebilirsiniz. Duyular düzene ve sıraya sokulduğunda beyin bu duyuları algı, davranış ve öğrenme için kullanabiliyor. Ancak duyuların girişi düzensiz olduğunda algılarımızı ya da aklımızı ve vücudumuzu yönetebilme yetimizde de düzensizlikler oluyor; yani trafik sıkışıyor! Bebeğimizin ileride tüm fonksiyonlarının ahenkli bir şekilde gelişebilmesi için duyu bütünleme büyük önem arz ediyor. Ancak tüm duyular iyi çalışır ve duyular tarafından iletilen bilgiler, merkezi sinir sistemi tarafından algılanıp organize edilerek bir bütün haline getirilebilirse o zaman problemimiz kalmıyor. Bir portakalı soyup yemeyi düşünün. Görsel duyu portakalı görmemizi sağlıyor; koku duyusu portakalın kokusunu algılamamıza yardımcı oluyor; parmaklar, eller ve kolların koordinasyonu portakalı hissedebilmemizi ve soyabilmemizi sağlıyor; ağzımızdaki kaslar ile portakalı çiğniyoruz ve tat duyumuz sayesinde de portakalın tadını alıyoruz. İşte tüm bu farklı duyular, merkezi sinir sistemi tarafından organize ediliyor ve bir bütün haline getiriliyor. Duyu bütünleme tüm bu yaptıklarımızı bizim için anlamlı hale getiriyor.

Sağlıklı bir duyu bütünleme için kontrollü ve bilinçli hareketler; yurt dışı literatürdeki tabiri ile adaptif respons gerekiyor. Bu ne mi demek? Örneğin bebeğinizin bir topu görüp ona uzanması ya da bebeğinizin giden oyuncak arabayı görüp de ona ulaşmak için emeklemeye çalışması adaptif bir responsdur. Yani bir uyaranı gördüğünde kontrollü ve bilinçli şekilde ona karşı harekete geçer. Ancak anlamsız bir şekilde el sallaması ya da amaçsız bir şekilde elindeki arabayı sürekli olarak öne geriye hareket ettirmesi adaptif respons değildir. Bebeklerimizde ya da çocuklarımızda duyu bütünlemeyi geliştirmek için adaptif respons ağırlıklı oyunlar oynatmanın önemli faydaları vardır. Çocukların doğru uyaranlarla karşılaşması ve adaptif respons ağırlıklı oyunlara yer verilmesi, duyuların organize edilmesine ve duyu bütünlemeye yardımcı olunur.

Adaptif respons ağırlıklı oyunlarda bebeklerimiz yeni bilgiler edinir, yeni şeyler keşfeder, algılama ve organize etme becerileri artar. Bu beceriler daha sonra çocuklarımıza hem okul çağlarında hem de gün gelip de iş dünyasına atıldıklarında büyük ölçüde yardımcı olacaktır. Peki bebeğimiz henüz dört aylıkken neden iş hayatından mı bahsetmeye başladık? Çünkü hepsinin tohumlarını işte şu anlarda atıyorsunuz. Bu dönemlerde bebeğiniz doğru uyarılarla tanıştığında, özellikle altı yaşına kadar oynadığı oyun ve oyuncaklar farklı duyularına ve gelişim alanlarına hitap ettiğinde ve adaptif respons ağırlıklı oyunlar oynadığında (yani hedefi olan, bebeğinize ya da çocuğunuza keşfetme, organize etme ve problem çözme yetilerini kazandıran oyunlar gibi) bebeğinizi şimdiden güzel yarınlara hazırlamış oluyorsunuz. Üstelik oyun oynayarak ve keyifli ve kaliteli zaman geçirerek. Bu dönemde doğal ve zahmetsizce öğrenilen pek çok şey daha sonra terapilerle ya da ısrarlı ve zorlayıcı çalışmalarla telafi edilmesi gerekmeyecek keyifli bir hayatın başlangıcını sağlayabiliyor. İşte bu programdaki tüm oyun ve tavsiyelerin amacı da bu satırlarda özetleniyor. Umarız bu anların değerini siz de bilir ve keyfini bebeğinizle birlikte çıkartırsınız.

Duyuları nasıl doyurup koordine ettiğimizden bahsettikten sonra gelin biraz da bebeğimizi nasıl doyurduğumuza değinelim…

Ek besinler…

Bazı anneler dördüncü aydan sonra ek besinlere geçmeyi tercih etmekte ya da sütleri azaldığından buna zorunlu kalmaktadırlar. Şayet bu sizin için bir zorunluluk değil ise danışacağınız neredeyse tüm kaynaklar bebeğinizin normal büyüme ve gelişimini sağlayan en uygun besinin anne sütü olduğunu söyleyecektir. Özellikle de ilk altı ay boyunca. Mümkünse ilk altı ay sadece anne sütü verilebilir. (Suya bile ihtiyaç yoktur) ancak anne sütünün yeterli olmaması durumlarında takviyelere başlanabilecektir. Normalde ek gıdalara altıncı aydan itibaren aşağıdaki çizelgeye uygun olarak geçilmesi önerilmektedir. (Daha önceki haftalarda sizlere için dördüncü aydan itibaren uygulayabileceğiniz minik tat egzersizlerinden bahsetmiştik. Sadece süt veriyor olsanız bile bu egzersizleri öneriyoruz. Ancak bu egzersizler sadece tat alma egzersizleridir. Ek gıdaya geçiş çoğunlukla 6. ayda öneriliyor. Tabii ki 6 ay boyunca bebeğimizi sadece anne sütüyle beslemek bazen istesek bile yapamadığımız bir şey olabiliyor.

Dördüncü aydan itibaren şayet sütünüz yeterli gelmiyorsa ve ek besinlere geçmeniz gerekiyorsa öncelikle meyve ve sebze püreleri ile yoğurt öneriyoruz.

Mümkünse aşağıdaki takvimi izlemeniz uzmanlar tarafından en önerilen yaklaşım olacaktır:

  • 0-6 ay: anne sütü
  • 6-7. ay: anne sütü+devam maması+yoğurt+meyve ya da sebze suyu+pekmez+yumurta sarısı
  • 7-8. ay: anne sütü+6. ayda başlanan ek gıdalar+pastorize tuzsuz peynir, pirinç, et grubu, bitkisel yağlar
  • 8-9. ay: anne sütü+6. ayda başlanan gıdalar+ezilmiş tuzsuz ev yemekleri + tahıl, kuru baklagil ezmeleri
  • 9-12. ay: Anne sütü+daha önce başlanan gıdalar+ev yemekleri
  • 1 yaş: ev yemekleri

Mama hazırlıkları ve besin alerjileri…

Ek besinlere geçmeye başladıysanız “Besin alerjileri”  ile ilgili yazımızı okuyabilirsiniz. Prof. Dr. Öz ve Dr. Roizen “Siz: Çocuğunuzu Büyütürken” isimli kitaplarında kendi mamanızı yapmanızı öneriyorlar. Özellikle sebze pürelerini hazırlarken aklınızda olması için kitaplarından kısa bir alıntıyı paylaşıyoruz: “Kendi mamanızı yapmak istiyorsanız, karışımı blenderde çekip fazlasını buzdolabında (buz kaplarının içinde) dondurarak saklayınız. Lazım olduğunda bir-iki küp mama çözebilirsiniz. Bırakın şalgamlı, havuçlu, kara lahanalı ve ıspanaklı mamaları hazır mama firmaları yapsın. Bu sebzelerde, topraktan aldıkları nitrat denilen maddeden yüksek miktarda bulunabilir ve minik yavrunuzda kansızlığa sebep olabilir. Mama yapacaksanız sebzeleri alır almaz yapın. Sebzeleri saklamak, nitrat miktarını artırabilir… Bebeğinizin mamasına bisfenol A gibi plastik kalıntılarının karışmasını istemiyorsanız, yiyecekleri plastik kaplar içerisinde ısıtmayın.” İster bu ay ister önümüzdeki aylarda ek mamalara geçin, bu bilgiler aklınızda bulunsun. Www.kidokit.com internet sitemizden merak ettiğiniz konu başlıklarını okumanızı öneririz.

Keyifli bir hafta dileriz.

Çocuk Gelişim Uzmanınız Kidokit

İlginizi çekebilecek diğer İçerikler

Lohusalık…

Önemli Noktalar İlk 6-8 haftalık döneme “lohusalık dönemi” denilir ve bu dönem hem anne hemde bebek açısından önemli ve hassastır. Anne bu dönemde emzirmiyorsa doğumdan

47. Hafta gelişim

Merhaba! Kidokit’le haftalık buluşmamıza hoş geldiniz. Bebeğiniz artık amaç-sonuç bağlantılarını kurabilmeye başladı. Bu ilk zekâ belirtilerinden biri. Artık bir yaşını dolduracak ve her gün söylediği

Hassas dönemlerin nitelikleri ve engelleri

Önemli Noktalar Hassas dönemlerde, çocuklar belli becerileri ya da işlevleri görünürde bir yorgunluk ya da çaba olmadan edinir ya da tamamlarlar. Bu özel dönemi kaçırırlarsa

3 yaş döneminde sizi ne bekler?

3 yaşından itibaren oyun çağına giren çocuklar, motor becerilerinin gelişmesi, güven ve özerklik duygularının artması ile daha önce keşfettikleri çevrelerinde artık egemenlik kurmaya başlarlar. Özellikle

3. Hafta Hamilelik

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER Yumurtalıkta gelişen folikül çatladıktan sonra serbestleşen yumurta hücresi sıklıkla aynı taraftaki Fallop tüpünün saçakları tarafından içeriye alınır ve tüpün iç

Bebeğinizle ilk temasınız…

Önemli Noktalar İlk aylarda bebeklerin en fazla ihtiyacı olan şey düzen, güven ve sevgidir. Bebek doğduğunda mümkünse bir süre çıplak olarak annesinin kollarına verilmelidir. Annenin

Çocukluk döneminde uyku problemleri

Gelişme çağındaki çocukların fiziksel ve psikolojik sağlıkları için kaliteli ve yeterli bir uyku uyumaları çok önemlidir. Uyku problemleri, çocukların sosyal ve duygusal gelişimini, okul başarısını

14. Hafta Hamilelik

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER İkinci trimester (ikinci üç aylık dönem) hamilelik döneminizde en çok rahat edeceğiniz dönemdir. Gebeliğin erken dönemlerinde ortaya çıkan şikayetlerin önemli

13. Hafta gelişim

Merhaba! Kidokit’le haftalık buluşmamıza hoş geldiniz. Bebeğiniz artık 3-6 ay dönemine giriyor. Bu dönem itibarıyla yepyeni oyun ve aktivitelere başlayabilirsiniz.

Çocuğum tenise kaç yaşında başlayabilir?

Önemli Noktalar Tenis, aletli spor dalları içinde popülerliği giderek artan ve en fazla tercih edilenlerdendir. Tenis, çocuklarımıza esneklik ve uyum kazandırır. Tenis oynarken konsantrasyon önemlidir